Göle kültür ve kaşar festivali için yeni bir vizyon ihtiyacı

Kars, Ardahan ve Iğdır’daki ilçe ve köyler yaz döneminde büyük şehirlerden gelenlerin büyük katkısıyla yayla, kültür ve lezzet festivalleri düzenleyerek tatillerini daha keyifli hale getiriyor; ancak bu festivaller ve devletin bölgeye yönelik eğitim ve sağlık yatırımları ile yatırım teşvikleri bölgeden sürekli göçü azaltamıyor. Halbuki, büyük şehirlere göç edenlerin ticaret, sanayi ve eğitimde görünürlüklerinin artmasıyla bölgeye yönelik ilgileri de artıyor ve bölge için katma değer üreten niteliği güçleniyor. 

Serhat bölgesi kalkınması için yeni bir idari yapılanma 

Kars, Ardahan ve Iğdır geçen zaman içinde kalıcı bir şekilde nüfus kaybına uğruyor. Bu illerin her birinin diğerlerinden bağımsız ele alınması önemli bir etkinsizliği beraberinde getiriyor; her birine yapılan yatırımlar, projeler, imar planları, eğitim ve meslek planlaması, tarım ve sanayi sektörlerine yönelik perspektifler birbirini tamamlayıcı, destekleyici ve telafi edici nitelikte olmalıdır. 

Kaldı ki, Artvin’i ve Ağrı’yı da bu illere katarak bölgesel bir yaklaşımla bir kalkınma modeli kurgulamak daha doğru görünüyor. Bu beş ilin serhat bölgesi olarak idari bir yapı olarak kurgulanması durumunda; Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan ve İran ile sınırlara sahip, denize ulaşımı olan, ulusal ve uluslararası ticaret güzergahının ana akslarından birini oluşturan emsalsiz bir konuma kavuşacaktır. 

Bugünkü durumda, her birinin nüfusu ve nüfuzu giderek eriyen ve birbirini rakip görerek zayıflatma ve karalama yoluyla bölgenin daha da zayıflamasına yol açan “komşuyu zarara sokma” yaklaşımıyla, bütün bir bölgenin refah düzeyi giderek daha fazla olumsuz etkilenecektir. Örneğin, ticaret, sağlık ve toplumsal angajman bakımından Ardanuç ve Şavşat Artvin’den ziyade Ardahan il merkeziyle çok daha sıkı bir ilişki içindedir.

 Sahara Tünelinin inşası durumunda bu iki ilçenin doğal olarak Ardahan’a bağlanacağı kaygısıyla bu tünele karşı çıkmak kısa vadede Artvin için bir soluklanma gibi görülebilir; ancak orta ve uzun vade için bu bakış açısı düşük profilli bir vizyon olup, hem Artvin hem de Ardahan ve diğer serhat illeri fırsat kaçıracaktır. 

Köy ve ilçe festivallerinin yeni bir bakışla tasarlanması

Göle kültür ve kaşar festivali, ulusal düzeyde duyurulan bir etkinlik olmayı başarmıştır; ancak bu festivalin ticari ve kültürel olarak çok daha zengin bir yelpazeye doğru evrilmesi gerekiyor. 

Bunun için, güçlü bir planlama ve sadece dışarıdaki Gölelilerin katılımı değil ulusal ve uluslararası izdüşümü olan bir kapsam ve içeriğin de projelendirilmesi büyük yarar sağlayacaktır. Nitekim yukarıda serhat illerinin bütüncül bir bakış açısıyla bir bölge olarak ele alınması önerisiyle paralel olarak bölge düzeyinde festival potansiyeli olan yerleşim yerlerinin tespit edilerek, bunların birbirini destekleyen ve telafi eden etkinliklerle tasarlanması; her bir festivale katılımı ve çeşitliliği artıracaktır. 

Bal, peynir, gastronomi, etnik müzik ve halkoyunları, aşık atışmaları hem bir tanıtım hem de rekabet ve yarışma ortamı oluşturacaktır. Festivale katılanların evlerde de konaklamaları durumunda kültürel etkileşim ve şehir kültürünün gelişmesi bakımından sağlayacağı katkı ise çok daha önemli olacaktır. 

Bu nedenle, butik konaklama kapasitesi olan ailelere yönelik eğitim, hijyen ve donatı yeterliği, düzenli denetim ve destekleyici aktiviteler planlamada öne çıkacaktır. 

Kültür mozaiği ve tarih ve geleneği bugüne taşımak 

Festivallerin en azından bölgesel kapsayıcılığı hedefleyen ölçek ve içerikte olması cazibeyi artıracaktır. Doğu Ekspresi bölgenin bir turizm destinasyonuna dönüşmesinde etkili bir rol oynamıştır. 

Eğer Göle başta olmak üzere müzik, folklor, aşık atışmaları, tarihi kale ve kule ziyaretleri, dağ ve orman yürüyüşleri ve diğer kültür etkinlikleri de Doğu Ekspresi gibi turistik etkinliklere eklemlenebilirse değer zinciri güçlenmiş ve uzamış olacaktır. 

İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa başta olmak üzere büyük şehirlerden gelenlerin kendilerine ait ayrı faaliyetler planlamaları da ilave bir zenginlik katacaktır. Büyük şehirlerdeki, vakıf, dernek ve meclis adıyla faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları, başarılı iş adamı ve sanayiciler, tanınmış gazeteci, yazar ve bilim insanları başarılı örnekler olarak festivallere ayrı bir renk katabilirler. 

Vizyon geliştirme komitesi

Göle kültür ve kaşar festivalinden yola çıkarak yeni bir bölge odaklı vizyonla konuyu ele alma, bir organizasyon komitesinin ötesinde bir yaklaşım ve vizyon gerektiriyor. 

Konuyu vilayet, belediye ve hükümet nezdinde gündem oluşturacak şekilde sunmak için sivil katkı yeterli olmasa da gerek şarttır. Bu nedenle, bölgenin seçilmiş belediye başkanları ve milletvekillerinin serhat bölgesinin idari bakımdan yeniden yapılanması ve turizm odaklı bölgesel kalkınma modeller üzerine çalışmaları yapmak ve yaptırmak amacıyla komite ve çalışma grupları teşkil etmeleri ivedi bir ihtiyaçtır. 

Prof. Dr. Metin TOPRAK